Tinnitus (kulak çınlaması), dış ortamda herhangi bir ses kaynağı bulunmaksızın bireyin ses algılamasıdır. Çınlama, uğultu, ıslık, vızıltı ya da nabız atışı şeklinde hissedilebilir. Toplumda erişkinlerin yaklaşık %10–15’inde görülmesi, yaşla birlikte artması ve çoğu vakada işitme kaybı ile birlikte seyretmesi nedeniyle önemli bir sağlık problemidir.
Tinnitus;
- Uyku bozukluğuna
- Konsantrasyon güçlüğüne
- Anksiyete ve depresif belirtilere
- Sosyal izolasyona
neden olabilir. Özellikle işitme kaybı eşlik eden bireylerde yaşam kalitesi belirgin şekilde etkilenir. Bu nedenle tinnitusun yalnızca bir “kulak sorunu” değil, multidisipliner yaklaşım gerektiren bir durum olduğu unutulmamalıdır.
Tinnitus ve İşitme Kaybı Arasındaki Nörofizyolojik İlişki
Tinnitus vakalarının büyük bir kısmı sensörinöral işitme kaybı ile ilişkilidir. İşitsel sistem yeterli akustik girdi alamadığında, merkezi işitsel yolaklarda nöroplastik değişiklikler meydana gelir.
Bu süreçte:
- Spontan nöral aktivite artar
- Merkezi kazanç (central gain) mekanizması devreye girer
- Sessizlikte sinir sistemi kendi “gürültüsünü” üretmeye başlar
Bu durum, tinnitus algısının ortaya çıkmasına veya şiddetlenmesine neden olabilir. İşte bu noktada işitme cihazları devreye girer.
İşitme Cihazı Tinnitusu Nasıl Etkiler?
İşitme cihazları, yalnızca işitmeyi artıran cihazlar değildir; aynı zamanda işitsel sistemin yeniden dengelenmesine katkı sağlayan rehabilitasyon araçlarıdır.
1. Akustik Deprivasyonu Azaltma
İşitme kaybı olan bireylerde çevresel ses girdisi azalır. İşitme cihazı bu eksik girdiyi telafi ederek merkezi hiperaktivitenin azalmasına katkı sağlar.
2. Maskeleme (Masking) Etkisi
Amplifikasyon sayesinde çevresel sesler daha belirgin hale gelir. Bu durum tinnitusun algısal baskınlığını azaltır. Beyin, tinnitus yerine dış seslere odaklanmaya başlar.
3. Nöroplastik Düzenleme
Uzun süreli ve doğru ayarlanmış amplifikasyon, işitsel kortekste yeniden organizasyona yardımcı olabilir. Bu da tinnitus şiddetinde kalıcı azalma sağlayabilir.
4. Psikososyal Etki
İşitmenin düzelmesi:
- Sosyal etkileşimi artırır
- İletişim stresini azaltır
- Anksiyeteyi düşürür
Bu psikolojik rahatlama tinnitus algısını da dolaylı olarak azaltabilir.
İşitme Cihazı Tinnitusu Tamamen Geçirir mi?
Bu sorunun yanıtı klinik olarak nettir:
İşitme cihazı tinnitusun kesin tedavisi değildir.
Ancak bilimsel çalışmalar göstermektedir ki işitme kaybı eşlik eden tinnitus hastalarının önemli bir kısmında:
- Tinnitus şiddeti azalır
- Tinnitus Handicap Inventory (THI) skorları düşer
- Yaşam kalitesi artar
Bazı bireylerde tinnitus tamamen kaybolabilir; ancak bu durum garanti değildir.Hangi Tinnitus Hastaları İşitme Cihazından Daha Fazla Fayda Görür?
İşitme cihazı özellikle şu gruplarda daha etkilidir:
- Hafif–orta derecede sensörinöral işitme kaybı olanlar
- Bilateral tinnitus yaşayanlar
- Günlük iletişim zorluğu yaşayan bireyler
- Uzun süredir sessiz ortamlarda tinnitus artışı yaşayan hastalar
Normal işitmeye sahip bireylerde klasik amplifikasyon her zaman etkili olmayabilir. Bu hastalarda ses terapisi, tinnitus retraining therapy (TRT) veya bilişsel davranışçı terapi daha uygun olabilir.
Tinnituslu Hastalarda İşitme Cihazı Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
Klinik Değerlendirme
- Saf ses odyometrisi
- Konuşma odyometrisi
- Gerekirse ileri testler
Gerçek Kulak Ölçümleri (REM)
Cihazın hedef kazanç değerlerine ulaşıp ulaşmadığı objektif olarak doğrulanmalıdır.
Geniş Bant Amplifikasyon
Yüksek frekans kaybı olan hastalarda geniş bant amplifikasyon tinnitus kontrolünde daha etkili olabilir.
Tinnitus Programlı Cihazlar
Bazı modern işitme cihazlarında entegre ses terapisi programları bulunmaktadır. Ancak bu özellik her hasta için gerekli değildir.
Tinnitus kronikleştiğinde psikolojik yük artar ve tedavi süreci zorlaşır. Erken tanı ve uygun cihazlandırma:
- Kronikleşme riskini azaltabilir
- Depresyon ve anksiyete gelişimini sınırlayabilir
- Sağlık sistemi maliyetlerini düşürebilir
- İş gücü kaybını azaltabilir
Bu nedenle tinnitus şikâyeti olan bireylerin odyolojik değerlendirmeyi geciktirmemesi gerekir.
İşitme cihazı kullanımı tinnitusu tamamen geçirmez; ancak işitme kaybı eşlik eden bireylerde tinnitus şiddetini anlamlı düzeyde azaltabilir.
Doğru hasta seçimi, objektif ölçümle doğrulanmış cihaz ayarı ve düzenli takip ile tinnitus yönetiminde başarılı sonuçlar elde edilebilir.
Tinnitus yaşıyorsanız ve işitme kaybından şüpheleniyorsanız, kapsamlı bir odyolojik değerlendirme yaptırmanız en doğru adım olacaktır.
Çınlama ile ilgili daha fazla bilgi öğrenmek için buraya tıklayınız.
Hakkında Odyone
Odyoloji alanında uzmanlaşmış olan Odyone, işitme kaybı, tinnitus (çınlama), iç kulak anomalileri ve aktif orta kulak implantları gibi konularda bilimsel temelli içerikler üretmektedir. Amacı, işitme sağlığı konusunda toplumsal farkındalık oluşturmak ve hasta ile profesyonel arasında bilgi köprüsü kurmaktır.
Sitedeki tüm içerikler, güncel akademik literatür ve uzman görüşlerine dayanmaktadır. Bilimsel doğruluk, erişilebilir dil ve etik yaklaşım Odyone’un içerik üretiminde temel aldığı değerlerdir.
İlgi alanları: pediatrik odyoloji, iç kulak gelişimi, işitsel rehabilitasyon, işitme kaybının psikososyal etkileri
Daha fazla bilgi için: (https://www.odyone.com.tr) veya tüm sosyal medya hesaplarımızdan odyonecom olarak bizi takip edip merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
