Östaki Tüpü Disfonksiyonu Nedir?

Östaki tüpü disfonksiyonu (Eustachian Tube Dysfunction – ETD), orta kulak ile nazofarenks arasında uzanan Östaki tüpünün görevlerini yeterli şekilde yerine getirememesi durumudur. Östaki tüpü; orta kulak basıncını dengelemek, orta kulağın havalanmasını sağlamak ve mukosiliyer temizliği gerçekleştirmekten sorumludur. Bu fonksiyonların bozulması, hem işitme hem de orta kulak sağlığı üzerinde önemli olumsuz etkilere yol açar.

Östaki tüpü, orta kulak boşluğunun antero-inferior bölümünden başlayarak nazofarenksin lateral duvarına uzanan, kemik ve fibrokartilajinöz yapıdan oluşur. Normalde istirahat halinde kapalıdır; yutkunma, esneme ve çiğneme sırasında kısa süreli olarak açılarak basınç dengelenmesini sağlar.

Östaki Tüpü Disfonksiyonu Neden Önemlidir?

Östaki tüpü fonksiyon bozukluğu, özellikle çocuklarda daha sık görülür. Bunun temel nedeni çocuklarda tüpün daha kısa, yatay ve fonksiyonel olarak olgunlaşmamış olmasıdır. Ancak pilotlar, dalgıçlar ve sık uçak yolculuğu yapan bireylerde de ani basınç değişiklikleri nedeniyle Östaki disfonksiyonu daha belirgin hale gelebilir.

Tedavi edilmeyen veya uzun süre devam eden Östaki tüpü disfonksiyonu;

• Timpanik membran retraksiyonu
• Orta kulakta steril effüzyon
• Sekretuar otitis media
• İletim tipi işitme kaybı

ile sonuçlanabilir. Günümüzde kulak zarı sağlam olan çocuklarda görülen iletim tipi işitme kaybının en sık nedenlerinden biri sekretuar otitis mediadır ve bunun temelinde çoğunlukla Östaki tüpü fonksiyon bozukluğu yer alır.

Östaki Tüpü Disfonksiyonu Belirtileri Nelerdir?

Östaki disfonksiyonu belirtileri kişiden kişiye değişebilmekle birlikte en sık görülen semptomlar şunlardır:

• Kulakta dolgunluk veya tıkanıklık hissi
• Kulak içinde basınç hissi (uçak yolculuğu veya dalış sırasında artabilir)
• Boğuk veya azalmış işitme
• Kulakta çıtırtı, patlama veya tıkırtı sesleri
• Nadiren kulak çınlaması (tinnitus)

Östaki Tüpü Disfonksiyonu Nasıl Değerlendirilir?

Östaki tüpü fonksiyonunun değerlendirilmesi, doğru tanı ve tedavi planlaması açısından büyük önem taşır. Günümüzde kullanılan başlıca değerlendirme yöntemleri aşağıda yer almaktadır.

Timpanometri

Amaç: Orta kulak basıncını ölçmek ve kulak zarının hareketliliğini değerlendirmek.

Uygulama:

• Kulak kanalına küçük bir prob yerleştirilir.
• Prob aracılığıyla hava basıncı değiştirilir.
• Kulak zarının hareketi ölçülerek timpanogram elde edilir.

Değerlendirme:

• Tip A: Normal orta kulak fonksiyonu
• Tip C: Negatif orta kulak basıncı (Östaki disfonksiyonu lehine)
• Tip B: Orta kulakta sıvı varlığını düşündürür.

Valsalva Manevrası ile Östaki Tüpü Testi

Amaç: Östaki tüpünün aktif olarak açılıp açılmadığını değerlendirmek.

Uygulama:

• Hasta burnunu kapatır ve ağız kapalıyken yanaklarını şişirir.
• Bu sırada timpanometri veya otoskopi ile kulak zarı hareketi gözlemlenir.

Beklenen Bulgular:

• Basınç başlangıçta normaldir.
• Manevra sırasında basınç artar.
• Östaki tüpü açılırsa basınçta kısmi düşüş izlenir.

Toynbee Manevrası ile Östaki Tüpü Testi

Amaç: Yutkunma sırasında Östaki tüpü fonksiyonunu değerlendirmek.

Uygulama:

• Hasta burnunu kapatır ve yutkunur.
• Orta kulak basınç değişiklikleri ölçülür.

Beklenen Bulgular:

• Yutkunma sırasında basınç negatif yönde düşer.
• Normal fonksiyonda birkaç saniye içinde basınç tekrar normale döner.

Sonotubometri

Amaç: Östaki tüpü açılımını objektif olarak değerlendirmek.

Uygulama:

• Kulak kanalına mikrofon, burun içine ses kaynağı yerleştirilir.
• Yutkunma veya manevralar sırasında tüpten geçen sesler kaydedilir.

Avantajı: Non-invaziv ve fonksiyonel değerlendirme sağlamasıdır.

Videonazofaringoskopi

Amaç: Östaki tüpü orifisinin doğrudan görsel değerlendirilmesi.

Uygulama:

• Nazal endoskop yardımıyla burun içinden Östaki tüpü ağzı gözlenir.
• Yutkunma ve manevralar sırasında tüpün açılma dinamiği değerlendirilir.

Bu yöntem, özellikle kronik ve tedaviye dirençli olgularda önemli klinik bilgiler sunar.

Östaki Tüpü Disfonksiyonu Tedavisi

Tedavi; altta yatan nedene, hastanın yaşına ve semptomların süresine göre planlanır. Medikal tedavi (nazal steroidler, antihistaminikler), basınç dengeleme egzersizleri ve gerekli durumlarda cerrahi yaklaşımlar (ventilasyon tüpü, balon Östaki tuboplasti) uygulanabilir.

Östaki tüpü disfonksiyonu, basit bir kulak tıkanıklığı hissinden çok daha fazlasıdır. Erken tanı ve doğru odyolojik değerlendirme, kalıcı işitme kayıplarının önlenmesinde kritik rol oynar.