İşitme Cihazı Tinnitusu Azaltır mı?

Giriş

Tinnitus, dışarıdan herhangi bir akustik uyaran bulunmaksızın ses algılanması olarak tanımlanan ve farklı etiyolojik mekanizmalarla ortaya çıkabilen heterojen bir işitsel semptomdur. İşitme kaybı tinnitus ile sık birlikte görülmekte ve özellikle sensörinöral işitme kaybı bulunan bireylerde amplifikasyon, tinnitus yönetiminin önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

Bununla birlikte işitme cihazlarının tinnitus üzerindeki etkisini yalnızca “çınlamayı maskeleme” mekanizmasıyla açıklamak yeterli değildir. Amplifikasyonun çevresel işitsel girdiyi artırması, tinnitusun algısal belirginliğini azaltması ve işitsel sistemin daha fazla akustik girdiye maruz kalmasını sağlaması gibi farklı mekanizmalar üzerinde durulmaktadır.

Güncel literatür, işitme cihazlarının özellikle işitme kaybının eşlik ettiği tinnituslu bireylerde tinnitus loudness ve tinnitus distress üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini göstermektedir. Ancak bu etki tüm hastalarda aynı değildir ve işitme cihazları tinnitusun tamamen ortadan kalkmasını garanti eden bir tedavi olarak değerlendirilmemelidir.

Tinnitus ve İşitme Kaybı Arasındaki İlişki

İşitme kaybında periferik işitsel girdinin azalması veya değişmesi, merkezi işitsel sistemde meydana gelen nöroplastik değişikliklerle birlikte tinnitus algısının oluşumuna katkıda bulunabilir.

Ancak tinnitus yalnızca periferik işitsel sistemle açıklanabilecek bir semptom değildir. Merkezi işitsel işlemleme, dikkat, bilişsel süreçler ve emosyonel faktörler de tinnitusun algılanması ve oluşturduğu distreste rol oynayabilir.

Bu nedenle benzer odyometrik özelliklere sahip bireylerin tinnitus deneyimleri farklı olabilir.

Odyolojik değerlendirmede işitme kaybının tipi ve derecesinin yanı sıra tinnitusun lateralizasyonu, süresi, karakteri, tinnitus loudness ve tinnitus distress düzeyi de dikkate alınmalıdır.

İşitme Cihazı Tinnitus Üzerinde Nasıl Etki Gösterebilir?

İşitme cihazlarının tinnitus üzerindeki etkisini açıklayan en önemli yaklaşımlardan biri işitsel girdinin artırılmasıdır.

İşitme kaybı nedeniyle çevresel seslerin daha az algılanması, tinnitusun sessiz ortamlarda daha belirgin hale gelmesine katkıda bulunabilir. Amplifikasyon ile çevresel seslerin erişilebilirliği artırıldığında tinnitus ile dış ortam arasındaki kontrast azalabilir.

Bunun sonucunda tinnitusun algısal belirginliği ve kişinin tinnitus üzerine yönelttiği dikkat azalabilir.

Bu mekanizma klasik tinnitus masking yaklaşımından farklıdır. İşitme cihazının temel amacı işitme kaybını kompanse etmek ve konuşma ile çevresel seslerin erişilebilirliğini artırmaktır. Tinnitus üzerindeki olumlu etki ise amplifikasyonun ek bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.

Merkezi işitsel sistemde işitme kaybına bağlı meydana gelen nöroplastik değişikliklerin de tinnitus patofizyolojisinde rol oynadığı düşünülmektedir. Bununla birlikte bu mekanizma kesin olarak kanıtlanmış bir tedavi açıklaması değildir.

İşitme Cihazları Tinnitus Şiddetini Azaltır mı?

İşitme cihazlarının tinnitus üzerindeki etkisini inceleyen önemli çalışmalardan biri Waechter ve Jönsson tarafından gerçekleştirilen meta-analizdir.

Araştırmacılar 27 çalışma ve toplam 1.400 katılımcının verilerini değerlendirmiştir. Çalışmalar, amplifikasyonun objektif olarak doğrulanıp doğrulanmamasına göre karşılaştırılmıştır.

Sonuçlar, objektif olarak doğrulanmış amplifikasyon uygulanan bireylerde tinnitus loudness azalmasının daha belirgin olabileceğini göstermiştir. Tinnitus distress açısından da doğrulanmış amplifikasyon lehine sonuçlar bildirilmiştir.

Bu bulgu, tinnituslu hastalarda işitme cihazı uygulamasının yalnızca cihaz seçimi ve programlamadan ibaret olmadığını göstermesi açısından önemlidir.

Fitting sonrasında amplification'ın doğrulanması klinik açıdan önemli bir aşamadır.

Tinnituslu Hastalarda Fitting ve Verification

Odyolojik açıdan işitme cihazı uygulamasının başarısı yalnızca cihazın seçilmesine bağlı değildir.

Fitting sürecinde:

• İşitme kaybının doğru belirlenmesi,
• Uygun preskriptif hedeflerin belirlenmesi,
• İşitme cihazının programlanması,
• Amplifikasyonun doğrulanması,
• Hastanın geri bildirimlerinin değerlendirilmesi,
• Gerektiğinde fine-tuning yapılması önem taşır.

Özellikle real-ear measurement (REM), işitme cihazının gerçek kulak üzerindeki çıkışının ölçülmesi ve hedeflenen amplifikasyonla karşılaştırılması açısından önemli bir verification yöntemidir.

2022 meta-analizinde doğrulanmış amplifikasyonun tinnitus sonuçları açısından daha olumlu sonuçlarla ilişkili bulunması, tinnituslu hastalarda verification sürecinin önemini desteklemektedir.

Bu nedenle klinik uygulamada:

Fitting ≠ Verification

ayrımı göz önünde bulundurulmalıdır.

Hafif İşitme Kaybında İşitme Cihazı Tinnitusu Azaltabilir mi?

Tinnitus ile birlikte hafif işitme kaybı bulunan bireylerde amplifikasyonun rolü özellikle önemlidir.

2024 yılında yayımlanan randomize kontrollü bir çalışmada kronik subjektif tinnitus ve hafif işitme kaybı bulunan 38 birey değerlendirilmiştir. Katılımcılar yalnızca bilgilendirme danışmanlığı, işitme cihazı veya kişiselleştirilmiş müzik stimülasyonu gruplarına ayrılmıştır.

12 aylık takip sonunda işitme cihazı grubunda tinnitus fonksiyonel indeksinde iyileşme görülmüş ve sonuçlar yalnızca bilgilendirme danışmanlığı alan gruba göre daha olumlu bulunmuştur.

Bu çalışma, hafif işitme kaybı bulunan tinnituslu bireylerde amplifikasyonun tinnitus yönetiminde yararlı olabileceğini desteklemektedir. Bununla birlikte örneklem büyüklüğünün sınırlı olması nedeniyle sonuçların tüm tinnitus popülasyonuna genellenmesi uygun değildir.

Tinnitus Loudness ve Tinnitus Distress

Tinnitus araştırmalarında tinnitus loudness ile tinnitus distress birbirinden ayrılmalıdır.

Tinnitus loudness, hastanın algıladığı tinnitus sesinin şiddetini ifade ederken tinnitus distress, tinnitusun birey üzerindeki rahatsız edici ve fonksiyonel etkisini ifade eder.

Bu iki sonuç aynı yönde değişmeyebilir.

Örneğin bir hastada tinnitus loudness önemli ölçüde değişmeden tinnitus distress azalabilir. Bu nedenle işitme cihazı uygulamasının başarısını yalnızca tinnitus sesinin tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı üzerinden değerlendirmek doğru değildir.

Tinnitus Functional Index (TFI) ve Tinnitus Handicap Inventory (THI) gibi doğrulanmış ölçekler, tinnitusun birey üzerindeki etkisinin takip edilmesinde kullanılabilir.

2026 Güncel Kanıtlar Ne Söylüyor?

Tinnitus tedavilerine ilişkin en güncel önemli kanıt sentezlerinden biri 2026 yılında yayımlanan umbrella review'dur.

Çalışmada 44 sistematik derleme değerlendirilmiş ve farklı tinnitus müdahalelerinin etkinliği incelenmiştir.

Sonuçlar, işitme cihazlarının tinnitus yönetiminde yarar sağlayabilen müdahaleler arasında bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte farklı tedavi yaklaşımlarının kanıt düzeyi ve etki büyüklükleri birbirinden farklıdır.

Bu nedenle güncel literatür, işitme cihazlarının tinnitus için evrensel ve tek başına bir tedavi olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.

Daha doğru klinik yaklaşım, işitme cihazlarının özellikle işitme kaybı eşlik eden tinnituslu bireylerde kişiselleştirilmiş tinnitus yönetiminin bir parçası olarak değerlendirilmesidir.

Tinnituslu Hastalarda Odyolojik Yaklaşım

Tinnitus ve işitme kaybının birlikte bulunduğu hastalarda işitme cihazı değerlendirmesi birkaç temel aşamada ele alınabilir:

1. Ayrıntılı anamnez: Tinnitusun başlangıcı, süresi, lateralizasyonu ve karakteri değerlendirilmelidir.
2. Odyolojik değerlendirme: Saf ses odyometrisi, konuşma odyometrisi ve gerekli durumlarda immittansmetrik değerlendirme yapılmalıdır.
3. Tinnitus değerlendirmesi: Tinnitus loudness, pitch ve distress düzeyi belirlenmelidir.
4. Doğrulanmış ölçekler: TFI veya THI gibi ölçeklerle tinnitusun fonksiyonel etkisi değerlendirilebilir.
5. Amplifikasyon: İşitme kaybı ve iletişim gereksinimlerine uygun işitme cihazı seçilmelidir.
6. Fitting ve verification: Cihaz uygun preskriptif hedeflere göre programlanmalı ve mümkün olduğunda REM ile doğrulanmalıdır.
7. Takip: İşitme cihazı kullanımı, konuşma algısı ve tinnitus sonuçları izlenmelidir.

Bu yaklaşım, işitme cihazı uygulamasını yalnızca cihaz seçimi ve programlamadan çıkararak ölçüm, amplifikasyon, verification ve rehabilitasyonu kapsayan klinik bir süreç haline getirir.

İşitme Cihazı Tinnitusu Tamamen Geçirir mi?

Mevcut bilimsel kanıtlara göre işitme cihazlarının tinnitusu her hastada tamamen ortadan kaldırdığı söylenemez.

Bunun yerine mevcut literatür, özellikle işitme kaybı bulunan tinnituslu bireylerde amplifikasyonun tinnitus loudness ve tinnitus distress gibi sonuçlarda iyileşme sağlayabileceğini göstermektedir.

Bu nedenle klinik açıdan:

“İşitme cihazı tinnitusu geçirir.”

ifadesi yerine,

“İşitme cihazı, uygun hastalarda tinnitusun şiddetini veya rahatsız ediciliğini azaltmaya yardımcı olabilir.” ifadesi daha doğru ve kanıta dayalıdır.

İşitme cihazları, işitme kaybı ile birlikte tinnitus bulunan bireylerde tinnitus yönetiminde değerlendirilebilecek önemli bir odyolojik müdahaledir.

Güncel kanıtlar amplifikasyonun özellikle tinnitus loudness ve tinnitus distress üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini göstermektedir. Ancak tedavi yanıtı bireyler arasında değişmekte ve işitme cihazlarının tinnitusun tamamen ortadan kaldırılmasını garanti ettiği gösterilmemektedir.

Odyolog açısından başarılı bir yaklaşım;

doğru değerlendirme → uygun amplifikasyon → fitting → verification → takip basamaklarının birlikte yürütülmesini gerektirir.

Özellikle amplifikasyonun objektif olarak doğrulanmasının tinnitus sonuçlarıyla daha olumlu ilişkili bulunması, tinnituslu hastalarda verification sürecinin önemini ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak, işitme cihazları tinnitusu her hastada tamamen ortadan kaldırmasa da, işitme kaybının eşlik ettiği uygun bireylerde tinnitus loudness ve distress düzeylerini azaltabilen, kanıta dayalı bir odyolojik müdahale olarak değerlendirilebilir.

Kaynakça

Waechter S, Jönsson A. Hearing Aids Mitigate Tinnitus: Does Amplification in Accordance With Hearing Impairment Affect Outcomes? A Meta-Analysis. American Journal of Audiology. 2022;31(3):789-818. PMID: 35973434.

Kam ACS. Efficacy of Amplification for Tinnitus Relief in People With Mild Hearing Loss. Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 2024;67(2):606-617. PMID: 38271299.

Tang D, Tran Y, Bennett RJ, et al. The Benefits of Hearing Aids for Adults: A Systematic Umbrella Review. Ear and Hearing. 2025;46(3):563-570. PMID: 39849317.

Chen K, Monaghan NP, Nguyen SA, et al. Outcomes of Tinnitus Interventions: An Umbrella Review of Systematic Reviews With Meta-Analysis. Annals of Otology, Rhinology & Laryngology. 2026;135(5):342-355. PMID: 41461570.

Jacquemin L, Gilles A, Shekhawat GS. Hearing More to Hear Less: A Scoping Review of Hearing Aids for Tinnitus Relief. International Journal of Audiology. 2022;61(11):887-895. PMID: 34865589.

Simonetti P, Ono CR, Carneiro CG, et al. Evaluating the Efficacy of Hearing Aids for Tinnitus Therapy: A Positron Emission Tomography Study. Brain Research. 2022;1775:147728. PMID: 34793755.