İşitme Cihazı Ömrü Kaç Yıl? Ne Zaman Değiştirilmelidir?

İşitme cihazı satın alırken en çok merak edilen konulardan biri genellikle fiyatı oluyor. Ancak en az bunun kadar önemli başka bir soru daha var:

İşitme cihazı kaç yıl kullanılır?

Bir işitme cihazının belirli bir kullanım süresini doldurduğunda otomatik olarak değiştirilmesi gerektiğini söylemek doğru değildir. Cihazın kullanım süresi; kullanılan teknolojiye, günlük kullanım miktarına, bakımına, neme ve fiziksel koşullara, işitme kaybındaki değişime ve cihazın teknik durumuna göre değişebilir.

Genel olarak işitme cihazları yaklaşık 3–5 yıl ve daha uzun süre kullanılabilir. Ancak bu, her cihazın tam olarak 5 yıl dayanacağı anlamına gelmez. Düzenli bakım gören ve iyi korunan bir cihaz daha uzun süre kullanılabilirken, yoğun nem, ter, kulak kiri, düşme veya yetersiz bakım cihazın kullanım ömrünü kısaltabilir. Bazı sağlık sistemlerinde 3–4 yıllık yükseltme döngüleri kullanılırken, 5 yılı aşan cihazlarda yeniden değerlendirme yapılması da önerilebilmektedir.

Peki bir işitme cihazının değiştirilme zamanının geldiği nasıl anlaşılır?

İşitme Cihazı Kaç Yıl Kullanılır?

İşitme cihazları küçük ve hassas elektronik cihazlardır. Gün boyunca kulağın üzerinde veya içerisinde kullanıldıkları için ter, nem, kulak kiri, kozmetik ürünler ve fiziksel darbeler gibi birçok etkene maruz kalabilirler.

Bu nedenle “İşitme cihazım 5 yaşında, kesin değiştirmem gerekiyor.” şeklinde kesin bir kural yoktur.

Cihaz hâlâ düzgün çalışıyor, işitme kaybınıza uygun şekilde ayarlanabiliyor ve günlük yaşamda yeterli fayda sağlıyorsa kullanılmaya devam edilebilir.

Bununla birlikte cihaz yaşlandıkça tamir ihtiyacı artabilir, bazı parçaların bulunması zorlaşabilir ve yeni nesil cihazlarda bulunan teknolojik özelliklerden yararlanmak mümkün olmayabilir.

Örneğin günümüzde bazı işitme cihazlarında akıllı telefon bağlantısı, şarj edilebilir sistemler, farklı dinleme ortamlarına uyum sağlayan otomatik özellikler ve gelişmiş bağlantı seçenekleri bulunabiliyor. Amerikan Odyoloji Akademisi de işitme cihazı seçiminde işitme kaybının yanı sıra kişinin iletişim ihtiyaçları ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Bu nedenle işitme cihazının yaşı tek başına değiştirme nedeni değildir. Cihazın sağladığı fayda ve mevcut ihtiyacınız birlikte değerlendirilmelidir.

İşitme Cihazının Ömrünü Kısaltan Faktörler Nelerdir?

İşitme cihazının ne kadar süre kullanılabileceğini etkileyen birçok faktör vardır.

1. Nem ve ter

İşitme cihazlarının en önemli düşmanlarından biri nemdir.

Duş sırasında, denize veya havuza girerken işitme cihazının çıkarılması gerekir. Bunun dışında yoğun terleme de zaman içerisinde cihazın elektronik parçalarını etkileyebilir.

Özellikle sıcak havalarda veya spor sırasında oluşan ter, cihazın dış yüzeyinde ve bağlantı noktalarında birikebilir.

Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA), işitme cihazlarının düzenli olarak temizlenmesini ve kuru tutulmasını öneriyor.

Bu nedenle cihazın kullanım sonrasında uygun şekilde saklanması ve gerekiyorsa kurutma sistemlerinden yararlanılması kullanım ömrünün korunmasına yardımcı olabilir.

2. Kulak kiri

Kulak kiri yalnızca kulağı değil, işitme cihazının performansını da etkileyebilir.

Kulak kiri; filtre, kulak kalıbı, dome veya ses çıkış bölümünü tıkadığında cihazın sesi azalmış gibi algılanabilir.

Bu durumda kullanıcıların ilk aklına gelen şey çoğu zaman cihazın bozulduğu düşüncesidir. Oysa problem yalnızca tıkanmış bir filtre veya kirlenmiş bir parçadan kaynaklanabilir.

Bu nedenle işitme cihazının düzenli temizlenmesi ve gerekli parçaların zamanında değiştirilmesi önemlidir.

3. Fiziksel darbeler

İşitme cihazları küçük oldukları için kolaylıkla düşürülebilir.

Cihazın yere düşmesi, üzerine oturulması veya sert bir yüzeye çarpması elektronik ve mekanik parçalarında hasara yol açabilir.

Özellikle cihaz kullanılmadığında belirli ve güvenli bir yerde tutulması, yanlışlıkla düşürülme veya kaybolma riskini azaltabilir.

4. Bakımsız kullanım

İşitme cihazı da diğer elektronik cihazlar gibi düzenli bakım gerektirir.

Temizlik ve bakımın ihmal edilmesi zaman içerisinde ses kalitesinin düşmesine, bağlantı problemlerine veya cihazın daha sık arıza yapmasına neden olabilir.

Amerikan Odyoloji Akademisi, işitme cihazlarının dikkatli kullanılmasını, kuru ve temiz tutulmasını ve düzenli bakım yapılmasını özellikle vurguluyor.

İşitme Cihazı Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Burada yalnızca cihazın yaşına bakmak yerine birkaç önemli soruyu birlikte değerlendirmek gerekir.

Cihaz sık sık arızalanıyorsa

İşitme cihazınız son dönemde sürekli tamire ihtiyaç duyuyorsa, aynı parçalar tekrar tekrar değiştiriliyorsa veya cihazın çalışması giderek düzensizleşiyorsa yeni bir cihaz değerlendirmek mantıklı olabilir.

Özellikle cihazın yaşı ilerledikçe onarım maliyetleri ve parça bulunabilirliği de dikkate alınmalıdır.

Cihaz artık yeterli gelmiyorsa

İşitme cihazınız eskisi kadar fayda sağlamıyorsa bunun nedeni her zaman cihazın bozulması değildir.

İşitme kaybınız zaman içerisinde değişmiş olabilir.

Örneğin birkaç yıl önce yapılan işitme testine göre programlanan bir cihaz, işitme eşikleriniz değiştiğinde artık ihtiyacınız olan kazancı sağlayamayabilir.

Bu durumda öncelikle işitme değerlendirmesi yapılmalı ve cihazın mevcut işitme kaybınıza uygunluğu kontrol edilmelidir.

Konuşmaları anlamakta zorlanıyorsanız

“Cihaz çalışıyor ama insanları eskisi kadar anlayamıyorum.”

Bu cümle, cihazın değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmeyebilir ancak mutlaka değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Özellikle kalabalık ortamlarda, restoranlarda, toplantılarda veya gürültülü ortamlarda konuşmaları anlamakta zorlanıyorsanız cihazın ayarlarının ve işitme durumunuzun yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Cihazın teknolojisi ihtiyaçlarınızı karşılamıyorsa

Teknoloji her geçen yıl gelişiyor.

Eski bir işitme cihazı hâlâ çalışıyor olabilir ancak yeni cihazlarda bulunan bazı özellikler günlük yaşamınızı ciddi şekilde kolaylaştırabilir.

Örneğin:

• Şarj edilebilir kullanım
• Akıllı telefon bağlantısı
• Bluetooth üzerinden ses aktarımı
• Farklı dinleme ortamlarına otomatik uyum
• Gelişmiş gürültü yönetimi
• Daha küçük ve farklı tasarımlar

gibi özellikler bazı kullanıcılar için önemli avantajlar sağlayabilir.

Ancak “Yeni teknoloji çıktı, eski cihazımı hemen değiştirmeliyim.” şeklinde düşünmek de doğru değildir. Yeni cihazın gerçekten sizin iletişim ihtiyaçlarınıza katkı sağlayıp sağlamayacağı değerlendirilmelidir.

İşitme Cihazının Bozulduğunu Nasıl Anlarız?

Her ses problemi doğrudan cihazın kullanım ömrünün bittiği anlamına gelmez.

Örneğin cihazın sesi azaldıysa öncelikle şu noktalar kontrol edilebilir:

• Pilin veya şarjın yeterli olup olmadığı
• Filtrenin tıkalı olup olmadığı
• Kulak kalıbı veya dome bölümünde tıkanıklık bulunup bulunmadığı
• Tüpün kıvrılmış veya tıkanmış olup olmadığı
• Cihazın nem alıp almadığı
• Cihazın fiziksel olarak zarar görüp görmediği

Bazı durumlarda basit bir temizlik veya parça değişimi cihazın performansını yeniden düzeltebilir. NHS audiology hizmetlerinde de işitme cihazı sorunlarında pil, kulak kiri, tüp ve nem gibi basit nedenlerin öncelikle kontrol edilmesi öneriliyor.

Bu nedenle cihazınızın sesi azaldığında doğrudan “artık ömrü bitti” sonucuna varmak yerine cihazın profesyonel olarak kontrol edilmesi daha doğru olacaktır.

İşitme Cihazının Ömrünü Uzatmak İçin Ne Yapılabilir?

İşitme cihazının kullanım süresini garanti eden tek bir yöntem yoktur. Ancak doğru kullanım ve bakım, cihazın gereksiz yere yıpranmasını önleyebilir.

Cihazı sudan uzak tutun

Duş alırken, havuza veya denize girerken cihazınızı çıkarın.

Suya dayanıklı olarak tanımlanan modellerde bile üreticinin kullanım talimatlarına uyulmalıdır.

Cihazı düzenli temizleyin

Cihazın özellikle ses çıkış bölümü, filtreleri ve kulakla temas eden parçaları düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Temizlik sırasında üreticinin önerdiği yöntem kullanılmalıdır.

Cihazı gece güvenli bir yerde saklayın

Kullanılmadığı zamanlarda cihazın doğrudan güneş ışığına, aşırı sıcaklığa veya neme maruz kalmayacağı bir yerde tutulması önemlidir.

Gerekiyorsa uygun kurutma sistemleri kullanılabilir.

Düzenli bakım yaptırın

İşitme cihazı kullanmaya başladıktan sonra yalnızca cihaz bozulduğunda merkeze gitmek doğru bir yaklaşım değildir.

Düzenli kontroller sayesinde cihazın performansı, kulakla uyumu ve gerekli bakım işlemleri değerlendirilebilir.

Bazı NHS audioloji hizmetleri, işitme cihazı kullanıcılarının belirli aralıklarla bakım ve tüp değişimi için başvurmasını öneriyor.

İşitme testini ihmal etmeyin

İşitme cihazınız yıllardır aynı ayarla çalışıyor olabilir ancak işitme kaybınız aynı kalmayabilir.

Bu nedenle belirli aralıklarla işitme değerlendirmesi yapılması önemlidir.

İşitme seviyenizdeki değişiklikler, cihazın yeniden programlanmasını veya yeni bir cihazın değerlendirilmesini gerektirebilir.

5 Yıllık İşitme Cihazı Değiştirilmeli mi?

Bu sorunun cevabı her zaman evet değildir.

Beş yıllık bir işitme cihazı hâlâ düzgün çalışıyor, işitme kaybınıza uygun şekilde programlanabiliyor ve günlük yaşamda yeterli fayda sağlıyorsa kullanılmaya devam edebilir.

Ancak beş yılın sonunda cihazın teknik durumu, onarım geçmişi, mevcut işitme seviyeniz ve yeni teknoloji seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.

Bazı NHS hizmetlerinde beş yıldan eski işitme cihazı bulunan kişiler için yeniden işitme değerlendirmesi ve cihazın uygunluğunun kontrol edilmesi önerilmektedir.

Dolayısıyla “5 yıl doldu, cihaz çöpe atılmalı.” yaklaşımı doğru değildir.

Asıl soru şudur:

“Bu cihaz hâlâ benim işitme ve iletişim ihtiyacımı karşılıyor mu?”

İşitme Cihazı Alırken Sadece Ömrüne Bakmayın

İşitme cihazı seçerken kullanıcıların yalnızca cihazın kaç yıl dayanacağını düşünmesi yeterli değildir.

İşitme kaybının derecesi ve tipi, kişinin günlük yaşamı, çalıştığı ortam, telefon kullanımı, gürültülü ortamlardaki iletişim ihtiyacı, cihazı kullanma becerisi ve kişisel tercihleri de dikkate alınmalıdır.

Örneğin gününün büyük bölümünü sessiz bir ortamda geçiren bir kişi ile sürekli toplantılara katılan veya kalabalık ortamlarda çalışan bir kişinin cihazdan beklentisi aynı olmayabilir.

Bu nedenle işitme cihazı seçiminde kişiye uygunluk, cihazın yalnızca teknik özelliklerinden daha önemli olabilir.

Kısacası: İşitme Cihazının Ömrü Kaç Yıl?

İşitme cihazları için herkes için geçerli tek bir kullanım ömrü yoktur.

Genel olarak 3–5 yıl veya daha uzun süre kullanılabilen işitme cihazları, kullanım koşullarına ve bakıma bağlı olarak daha erken veya daha geç değiştirilebilir. Bazı kullanıcılar cihazlarından daha uzun süre faydalanabilirken bazı durumlarda daha erken yenileme gerekebilir.

Bir işitme cihazının değiştirilmesi gerektiğini düşündüren başlıca durumlar şunlardır:

• Sık sık arıza yapması
• Onarım ihtiyacının artması
• Parçalarının bulunmasında sorun yaşanması
• İşitme kaybındaki değişiklik nedeniyle yeterli fayda sağlamaması
• Konuşmaları anlamada belirgin güçlük yaşanması
• Mevcut teknolojinin kullanıcının ihtiyaçlarını karşılamaması
• Cihazın bakım ve onarım maliyetlerinin yeni bir cihazı değerlendirmeyi gerektirecek düzeye gelmesi

Unutmayın: İşitme cihazının yaşı tek başına değiştirme nedeni değildir. Önemli olan, cihazın hâlâ size ne kadar fayda sağladığıdır.

İşitme cihazınızın sesinde azalma, sık tekrarlayan arıza veya kullanım sırasında belirgin bir değişiklik fark ettiyseniz, cihazı kendiniz değiştirmeye çalışmak yerine bir odyolog tarafından değerlendirilmesi en doğru yaklaşım olacaktır.