Beyin Sapı İmplantı (Auditory Brainstem Implant – ABI) Nedir?
Beyin sapı implantı (Auditory Brainstem Implant – ABI), klasik işitsel yolakların anatomik veya fonksiyonel olarak kullanılamadığı bireylerde, işitsel bilgiyi doğrudan beyin sapındaki koklear nükleus kompleksine ileten ileri düzey bir nöroprotez teknolojisidir. Koklear implanttan (CI) farklı olarak ABI, iç kulak (koklea) veya işitme siniri (n. cochlearis) yapısına değil, santral işitsel yapılara etki eder. Bu nedenle ABI, yalnızca ileri derece işitme kaybı değil, aynı zamanda periferik işitsel yolun yapısal olarak yokluğu durumlarında endikedir.
Günümüzde ABI, nörootoloji, odyoloji, nöroşirürji ve rehabilitasyon bilimlerinin kesişim noktasında yer alan multidisipliner bir uygulamadır.
Beyin Sapı İmplantının Anatomik ve Nörofizyolojik Temeli Nedir?
Normal işitme fizyolojisinde ses dalgaları sırasıyla şu yolu izler:
- Dış kulak → Orta kulak → İç kulak (koklea)
- Spiral ganglion nöronları
- İşitme siniri (VIII. kraniyal sinir)
- Koklear nükleus (beyin sapı)
- Üst olivar kompleks → Lateral lemniskus → İnferior kolikulus
- Medial genikulat cisim → İşitsel korteks
ABI sisteminde bu yolun periferik bileşenleri bypass edilir. Elektrot dizisi doğrudan dorsal ve ventral koklear nükleus bölgesine yerleştirilir. Böylece:
- Koklea
- Spiral ganglion
- İşitme siniri
fonksiyonel gereklilik olmaktan çıkar.
Bu yönüyle ABI, bir "işitsel periferik implant" değil, santral sinir sistemi implantı olarak sınıflandırılır.
Beyin Sapı İmplantı ile Koklear İmplant Arasındaki Farklar Nelerdir?
Beyin Sapı İmplantı (ABI) Kimler İçin Uygundur?
Primer Endikasyonlar
- Bilateral vestibüler schwannoma (NF2 – Nörofibromatozis Tip 2)
- Koklear sinir agenezisi/aplazisi
- Koklear sinir hipoplazisi
- Koklear ossifikasyon + sinir hasarı
- İleri derecede iç kulak malformasyonları (Michel aplazisi, common cavity + sinir yokluğu)
Pediatrik Endikasyonlar
- Konjenital koklear sinir yokluğu
- Ağır iç kulak displazileri
- İşitme siniri gelişimsel anomalileri
Bu bağlamda ABI, klasik rehabilitatif işitme teknolojilerinin tamamen yetersiz kaldığı "en ileri basamak" işitsel rehabilitasyon yöntemidir.
Beyin Sapı İmplantı Cerrahisi Nasıl Yapılır?
ABI cerrahisi genellikle:
- Retrosigmoid yaklaşım veya
- Translabirentin yaklaşım
ile gerçekleştirilir.
Elektrot dizisi, beyin sapında lateral reses (Foramen of Luschka) bölgesinden koklear nükleus yüzeyine mikrocerrahi tekniklerle yerleştirilir.
Bu aşamada:
- İntraoperatif nörofizyolojik monitörizasyon
- Elektriksel uyarım yanıtları (EABR benzeri kayıtlar)
kullanılarak doğru yerleşim doğrulanır.
Beyin Sapı İmplantı Sonrası İşitsel Kazanımlar Nelerdir?
ABI kullanıcılarında hedeflenen kazanımlar, CI kullanıcılarından farklıdır.
Gerçekçi Beklentiler:
- Çevresel ses farkındalığı
- Ses var/yok algısı
- Ritmik ve prosodik yapıların algılanması
- Konuşma destekli dudak okuma
- İletişim güvenliğinin artması
Sınırlılıklar:
- İnce frekans çözünürlüğü sınırlıdır.
- Konuşma diskriminasyonu genellikle düşüktür.
- Elektrot-spesifik non-auditory stimülasyon görülebilir.
Bu nedenle ABI, "işitmeyi geri kazandıran" değil, işitsel farkındalık ve nörosensoryal entegrasyon sağlayan bir sistemdir.
Beyin Sapı İmplantının Yan Etkileri Var mı?
ABI’de sık görülen stimülasyon yan etkileri:
- Yüz kası kasılmaları
- Vertigo
- Parestezi
- Otonomik yanıtlar
- Bulantı
Bu durum, beyin sapındaki çekirdeklerin anatomik yakınlığı nedeniyle ortaya çıkar ve programlama sürecinde elektrot deaktivasyonu ile kontrol edilir.
ABI Rehabilitasyonu ve Odyoloğun Rolü
ABI rehabilitasyonu klasik işitsel rehabilitasyondan farklıdır:
- Multisensoryal entegrasyon
- Görsel-işitsel eşleme eğitimi
- Nöroplastisite temelli öğrenme
- Uzun dönem adaptasyon süreçleri
Odyolog burada sadece cihaz ayarlayıcısı değil, nörosensoryal rehabilitasyon uzmanı rolündedir.
Güncel Araştırmalar ve Beyin Sapı İmplantının Geleceği
Modern ABI araştırmaları şu alanlara odaklanmaktadır:
- Yüzeyel kortikal implantlarla hibrit sistemler
- Beyin sapı + kortikal stimülasyon kombinasyonları
- Elektrot yoğunluğu optimizasyonu
- Yapay zeka destekli sinyal kodlama stratejileri
Bu gelişmeler, ABI’nin gelecekte sadece farkındalık değil, anlamsal işitsel algı düzeyine ulaşmasını hedeflemektedir.
Beyin sapı implantı, klasik işitme rehabilitasyon paradigmasının ötesinde, santral sinir sistemi temelli bir nöroteknolojik çözümdür. ABI, işitme sinirinin fonksiyonel olarak mevcut olmadığı bireyler için tek gerçekçi işitsel nöroprotez seçeneğidir.
Bu nedenle ABI;
- Bir "işitme cihazı" değil,
- Bir "koklear implant alternatifi" değil,
- Santral işitsel nöroprotez sistemidir.
Odyoloji bilimi açısından ABI, klinik odyolojinin nörobilimle birleştiği en ileri uygulama alanlarından biridir.
Hakkında Odyone
Odyoloji alanında uzmanlaşmış olan Odyone, işitme kaybı, tinnitus (çınlama), iç kulak anomalileri ve aktif orta kulak implantları gibi konularda bilimsel temelli içerikler üretmektedir. Amacı, işitme sağlığı konusunda toplumsal farkındalık oluşturmak ve hasta ile profesyonel arasında bilgi köprüsü kurmaktır.
Sitedeki tüm içerikler, güncel akademik literatür ve uzman görüşlerine dayanmaktadır. Bilimsel doğruluk, erişilebilir dil ve etik yaklaşım Odyone’un içerik üretiminde temel aldığı değerlerdir.
İlgi alanları: pediatrik odyoloji, iç kulak gelişimi, işitsel rehabilitasyon, işitme kaybının psikososyal etkileri
Daha fazla bilgi için: (https://www.odyone.com.tr) veya tüm sosyal medya hesaplarımızdan odyonecom olarak bizi takip edip merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
